Een pc die na het uitschakelen de datum vergeet, of die bij elke start klaagt over de systeeminstellingen, heeft zelden een defect moederbord. In vrijwel alle gevallen is de knoopcel op het bord leeg. Dat kleine ronde batterijtje houdt de klok en een deel van de instellingen in stand zolang de voeding losligt.
Wat de cijfers in de typenaam betekenen
De aanduiding is geen willekeurige code. De letters CR staan voor een lithium-mangaandioxidecel met een spanning van 3 volt. De eerste twee cijfers geven de diameter in millimeters, de laatste twee de hoogte in tienden van millimeters. Een CR2032 meet dus twintig millimeter in doorsnede en 3,2 millimeter in dikte. Een CR2025 heeft dezelfde diameter maar is dunner, met minder capaciteit als gevolg. Verwisselen kan mechanisch passen en toch een kortere levensduur opleveren.
De CR2032 op het moederbord
Vrijwel elk ATX-moederbord van de laatste twintig jaar gebruikt een CR2032 in een houder naast de chipset. De cel voedt de realtimeklok en het geheugen met de firmware-instellingen. De praktische levensduur ligt tussen de drie en acht jaar en hangt vooral af van hoeveel uren de machine spanningsloos staat. Een pc die permanent aan de netspanning hangt spaart de cel, omdat de standby-lijn dan het werk doet. Vervangen is een kwestie van de houder indrukken en de nieuwe cel met de pluskant naar boven plaatsen. Losse cellen per type staan op https://www.batterijenstunter.nl/knoopcel-batterijen/lithium-knoopcel-batterijen/cr2032/.
CR2450 in randapparatuur
Buiten het moederbord duikt de knoopcel op in randapparatuur waar ruimte is voor een dikkere cel. De CR2450 meet 24,5 bij 5 millimeter en heeft daarmee ongeveer drie keer de capaciteit van een CR2032. Draadloze toetsenborden, presenters, sensoren in domotica en sommige game-controllers gebruiken dat formaat, juist omdat het aantal batterijwissels dan omlaag gaat. Het assortiment in dat formaat staat op https://www.batterijenstunter.nl/knoopcel-batterijen/lithium-knoopcel-batterijen/cr2450/.
Bewaren en meten
Lithium knoopcellen verliezen ongeveer een procent lading per jaar zolang ze in de verpakking blijven. Los in een la is dat een ander verhaal: zodra twee cellen tegen elkaar liggen met een muntje of een paperclip ertussen, ontlaadt de stapel zichzelf. Bewaren in de originele blisterkaart lost dat op. Wie wil weten of een cel nog bruikbaar is, meet de spanning onbelast met een multimeter. Boven de 2,9 volt is prima, onder de 2,7 volt is de cel praktisch op, ook al lijkt de meting nog redelijk.
Veiligheid rond kleine cellen
Knoopcellen horen buiten bereik van kleine kinderen. Inslikken van een lithiumcel kan binnen enkele uren ernstige schade veroorzaken, omdat de cel in het lichaam een stroompje blijft leveren. Verpakkingen met een kindveilige sluiting zijn er niet voor niets. Lege cellen gaan naar het inleverpunt en niet bij het restafval, ook omdat er nog restlading in zit.